Dilkii Koofil: Dagaalkii Dulmadoobe (1913)
Richard Corfield (Koofil) wuxuu ahaa dagaal-ooge caan ahaa oo ay ciidamadii gumaysiga Ingiriisku ku dhaaran jireen. Wuxuu ka mid ahaa madaxda sare ee Ingiriiska u wakiilada ahaa dalka Soomaaliya. Koofil wuxuu gaar ahaan hoggaamin jiray ciidan la odhan jiray Camel Corps, oo Soomaalidu u taqaannay Rakuubley. Ciidankaasi wuxuu ahaa col awr iyo afar-lugood u badan oo ku duuli jiray.
Dhacdadii Dulmadoobe
Daraawiish oo hore u weerartay beel ka mid ah beelaha Burco iyo agagaarkeeda dega, xoolo badanna ka soo mooroduugtay, ayey Koofil iyo ciidan uu watay jidgooyo ugu dhigeen meel la yiraahdo Dulmadoobe. Dulmadoobe waa buur gabbaad fiican u ahayd, dagaalka jidgooyadana ku habboonayd.
Kolkay Daraawiishi suryada Dulmadoobe soo buuxisay, ayuu Koofil amar ku bixiyey in dabka la saaro (dagaalka la bilaabo), si loo kala helo: naf iyo maalba wax go’a, wax goosma, iyo wax gacanta u soo gala.
Natiijada Dagaalka
Bidhihii waagaba hoos ayaa la isugu dhigay (dagaalkii si degdeg ah ayuu u bilowday). Judhiiba waxay ku dhagtay Koofil oo isla goobtii ku naf-waayey.
Mar haddii Koofil miimka alifka ku taagay (geeriyooday), colkii uu watay wuu kala firdhay. Daraawiishina caymo uma galin (lama dagaallamin) ee cagta ayey cagta u saareen ilaa ay gacanta ku dhigeen bakhtigii Koofil. Mashaqa weyn oo aan la soo koobi karin ayaa halkaas Ingiriiska iyo cawaamkiiba ka raacday.
Si ay aanay u gelin shaki geerida Koofil, Daraawiishi madiixiisii (xubintii taranka) iyo gacantiisii midig ayey Taleex geeyeen.
Sayid Maxamed wuxuu dagaalkaas iyo dilka Koofil ka tiriyey gabaygan caanka ah.
Wuxuu yidhi:
- Adaa Koofilow jiitayoon, dunida joogeyne
- Adigaa jidkii lagugu wadi, jimic la’aaneede
- Jahannamo la geeyow haddaad, aakhirow jihato
- Nimankii jannow kacay war bay, jirin inshaalleeye
- Jameecooyinkii iyo haddaad, jawhartii aragto
- Sida Eebbahey kuu jirrabay, mari jawaabteeda
- Daraawiish jikaar naga ma deyn, tan iyo jeerkii dheh
- Ingiriis jabyoo waxaa ku dhacay, jac iyo baaruud dheh
- Waxay noo jajuubteenna waa, jibasha diinneed dheh
- Jigta weerar bay goor barqo ah, nagu jiteeyeen dheh
- Anigana Jikrey ila heleen shalay, jihaadkii dheh
- Jeeniga hortiisey rasaas, igaga joojeen dheh
- Jiiraayaday ila dhaceen, jilic afkoodii dheh
- Siday kuugu jeexeen magliga, jararacdii sheego
- Billaawuhu siduu kuu jarjaray, jeerarka u muuji
- Naf jaclaysigii baan ku idhi, jaallow iga daa dheh
- Jaljalleecadii baa wadnaha, jeeb ka soo ruqay dheh
- Jeedaaladii baa indhuhu kor, ii jillaadmeen dheh
- Jimic kagama helin tuugmadaan, jeriyey ruuxii dheh
- Kolkaan juuq idhaahdaba afkay, iga jifeeyeen dheh
- Dhaaxaan jalleecee dhagbaan, jalaq la ii siinin dheh
- Goortaan jarreeraba gafoo, nolol ka jaan qaaday
- Sida janannadii hore tashigu, igu jaguugnaa dheh
- Taladii jinnigu ii hor maray, jaasadeed helay dheh
- Jiidaha xanuunka leh markii, la igu jeeraarshay
- Jibaadka iga soo baxay dadkii, jiifka qaban waa dheh
- Kolkay rubaddu jow tidhi or bay, iga ag jiibsheen dheh
- Jiidhkaygiina bahalbaa cunoo, jiitay hilibkii dheh
- Jurmidiyo baruurtii dhurwaa, jugux ka siiyaa dheh
- Jiljiladiyo seedaha tukay, igaga jaaseen dheh
- haddaan lays jikraareyn tolkay, laga jidroonaa dheh
- Weligood waxaa lagu jaraa, jilib-dhig duulaan dheh
- Daraawiishi waa jibindhowgiyo, jowga soo bixi dheh.
Sayid Maxamed oo ka Falcelinaya Gabayga Ismaaciil Mire
Ka hor intaanu Sayidku gabaygan tirin, Abwaan Ismaaciil Mire wuxuu tiriyey gabay warbixin ah oo ku saabsan sida uu dagaalku u dhacay iyo sida ay Ingiriis iyo cawaamkiiba ay caalsaaraha uga qaateen.
Sayid Maxamed Cabdulle Xasan wuxuu markaas ka dib tiriyey gabaygan caanka ah, isagoo ka jawaabaya warbixintii guusha ee Ismaaciil Mire, kuna faanaya dilka Koofil iyo awoodda Daraawiishta.
Tix-raaca Kaydka Akadeemiyadda Murti
Maadaama aad hadda gabayada ugu xaraynayso Kaydka Akadeemiyadda Murti, isticmaalka shaqada Sheekh Jaamac Cumar Ciise waa dammaanad muujinaysa saxnaanta macluumaadka iyo gabayada aad kaydsanayso.
Kaydintii: Akadimiyadda Afka iyo Suugaanta ee Murti
Qalinkii & Tafatirkii: Mr: Cumar Ismaaciil Digeed