“Waxaa la sheegay in Ugaas Xaashi, oo ahaa ugaaskii xukumi jiray deegaanka Qorraxay, uu Qamaan Bulxan ku yiri: ‘Qamaan, Reer Xandulle sadada (canshuurta) kasoo uruuri.’

Waa la ogyahay in Reer Xandulle uu ahaa jilibka uu hoose ee uu Qamaan ka dhashay, halka sadaduna ay ahayd xoolo loo qaadi jiray Ugaaska iyo maamulkiisa si loogu dhaqaaleeyo.

Qamaan wuxuu si geesinimo leh ugu jawaabay: ‘Ugaas, qaybtaydii waa tan. Reer Xandullena adigaa Ugaas u ah, ee ciidan sadada kasoo uruuriya u dir.’

Ugaas Xaashi wuxuu u qaatay in jawaabta Qamaan ay xambaarsan tahay diidmo iyo kibir, taas oo ka careysiisay. Natiijadii, wuxuu Qamaan u taxaabay xabsiga.

Qamaan, oo aan ka yeelin in si aan cadaalad ahayn loola dhaqmo ama xukunka Ugaaska uu ku dul xad gudbo tolkiisa hoose, ayaa isagoo xaaladdaas ku jira gabeygan colaadeed ee murtida badan mariyey.

Iyadoo aan colaadda xoogga saarayn, waxaan gabayga ku xasilineynaa murtida iyo duruusta ku duugan:

Wuxuu yiri:

 Gartay weeye inaan Maxamedow, galangalceeyaaye

            Garanmaayo gegidaan hurdee, gogol la’aaneede

            Goor iyo ayaan waxaan jiraa, gooxa dibadeede

            Gankii Caamir baan ahay asaan, go’inin waagiiye

            Waxaa ila gudboon ciil inaan, gag u idhaahdaaye

            Sidii goodir guul ooman iyo, gebogebow jooga

            Ama giiryar oo labo qaddoo, gamashi kaynaana

            Ama guuto soo bixitintoo cido, ku guuraysa

            Ama roob gudgude oo saqdhexe, galo biyeynaaya

            Ama goray gabnihii laga qabtoo, ganid ka yaabaaya

            Ama naag ninkeedii go’oo, gocosha ooyeysa

            Ama aar intuu reer gondolay, miciyo weyn geystay

            Ama faras mirtuu goosan jiray, xadhiga loo gaabshay

            Ama gaadhkii laga hayn jiriyo, gaardigii Maxamed[2]

            Ama ceel galloobey oo qodada, lagu garaacaayo

            Arrin igu gardaadaan jifida, gawda ku hayaaye

            Birtay iga gasheen bay minjuhu, ila gariiraane

            Mase gaasa-bixin oo ninkaa, gaambin baan ahaye

            Galaal xoorka way ila qabaan, gebi Bah Gaalaade[3]

            Kuwii boqorka gaafa u lahaa ima, gol dhaamaane

            Geed iyo guddooniyo gambare, waw gudboonahaye

            Anoo madiya libintaan gasbado, way garaad li’iye

            Haddayse gacani waa jeer dambee, godob walaal raadin

            Barkhadleba gubney wada dhasheen, guul ku odhan waaye

            Arbow Caafi galabbaan ciyaar, guduri hiigeene

            Gaashaanna waad wada qabtaan, gaaska Reer Cumare

            Cabdi Kaahin gaar kama noqdeen, guudka xaajada e

            Gar ma marinin guuyana ma siin, mana garaabayne

            Goodaado dhexe bay baryeen, gaankii Reer Dalale

            Kuwaasaana iila giir adkaa, garashadaydiiye

            Bal maxay la gabangaabsadeen waa, hal gudo weyne?

            Haddoon laba galloobiyo anoo, gabana oo wiila

            Intaasaan xaqood gudi lahaa, gooshigii da’a e

            Eeggana gadhkiyo xaaddu way, galayaxoobeene

            Farow gaabta wixii bataa, geel bariis noqoye???

            Reer Magan ha kala geed hadhsado, layla garan waaye

            Ha gadooto oo yaan shamsadu, giirka ka caddaanin

            Gabbal yuusan dhicin waana baryin, gooriyo ayaane

            Ha lays galo ninbaa gudin la dhacay, geed qudhaanjo lehe


Kaydintii: Akadimiyadda Afka iyo Suugaanta ee Murti

Qalinkii: Mr. Cumar Ismaaciil Digeed

By

"Abwaan Digeed waa Curiye Suugaaneed oo shaqadiisa ku saleeyay waayo-aragnimo qoto dheer oo uu u leeyahay Afka iyo Dhaqanka Soomaaliyeed. Waa Haystaha Shahaadada Labaad ee Jaamacadda (Master's Degree), taasoo u sahashay inuu suugaanta u dhex galo cilmi iyo falanqayn sare. Gabayadiisa waxaa lagu yaqaannaa xigmad, falsafad, iyo qaab-dhismeed aan caadi ahayn, taasoo ka dhigaysa mid ka mid ah abwaanada ugu tayada sarreeya ee isku daray dhaqan iyo aqoon casri ah."

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Halkan kaga boggo